Journalistiek als Lobby

Natuurlijk konden we wachten op een storm van reacties naar aanleiding van de uitzending van Zembla op 1 Mei jl. Onder de sappige titel ‘ Omkopen en Uitzetten’ werd aandacht besteedt aan de corruptie die om de hoek komt kijken bij het gedwongen uitzetten van Guineese vreemdelingen naar hun land van herkomst.

Dit zou gebeuren met door corrupte Guineese ambtenaren uitgegeven valse reisdocumenten.Op de verschillende internetfora en in de pers kwam daarna natuurlijk de discussie op gang over hoe Nederland hier nu mee om moet gaan . Een terechte discussie, die inderdaad ziet op een aantal principiële uitgangspunten. Wat ikzelf jammer vind is dat het voeren van de discussie op basis van deze principiële uitgangspunten wat mij betreft vertroebeld en bemoeilijkt wordt door de manier waarop Zembla deze reportage heeft neergezet. Zembla wil een scoop neerzetten over het feit dat de Nederlandse Dienst Terugkeer en Vertrek wellicht corrupt is, of er op zijn minst aan meewerkt om mensen uit te zetten met valse documenten. Tegelijkertijd willen ze lobbyen voor de specifieke case van een teruggestuurde vreemdeling , Dhr. Kone, daartoe opgeroepen door de advocaat van Kone , de Noodopvang van de gemeente Utrecht, en de PvdA top.Ik denk persoonlijk dat zeker voor de laatste zaak veel te zeggen valt, en dat er nader onderzoek naar gedaan moet worden. Als blijkt dat Kone inderdaad met een vervalst reisdocument heeft moeten reizen, dan moet Nederland hem terug halen, en zijn verantwoordelijkheid nemen.

Laten we eens in helikopterview kijken naar wat er naar mijn mening speelt bij de gedwongen terugkeer naar Guinee, en waarom dat ik vind dat Nederland daar meteen mee moet stoppen.

Guinee is een land dat notoir onderaan de corruptieladder hangt van Transparency International. Vorig jaar was Guinee nummer 150 op een lijst van 177 ( Nederland staat daar overigens op nummer acht).
Screenshot 2014-05-09 13.25.28
Nederland onderschrijft dit, want in de het algemeen ambtsbericht van maart 2013 over Guinee wordt geschreven dat de corruptie in Guinee ‘ endemisch’ is, en vooral veel voorkomt bij het verkrijgen van persoonsdocumenten.

Het is een land met een turbulente politieke dynamiek, om het voorzichtig uit te drukken. Het land is gekend voor zijn gebrek aan respect voor mensenrechten . Dit wetende zul je je als Nederlandse overheid twee maal moeten afvragen of, en zo ja hoe je met dit regime zaken wilt doen als het gaat om het verkrijgen van vervangende reisdocumenten voor vreemdelingen die uitgezet moeten worden.Ik heb zelf in 2006 een film gemaakt over vrijwillige terugkeer naar Guinee. We hebben in Nederland gedraaid, maar ook in Guinee zelf. De film was bedoeld om de methodiek van duurzaam terugkeer casemanagement onder de aandacht te brengen bij betrokken professionals in de terugkeerketen. De film is gemaakt in opdracht van Hit Foundation, met steun van het Europees ESF fonds. Het project betrof een samenwerkingsverband van organisaties als COA, Vluchtelingenwerk Nederland, de IOM, Cordaid, de IND en verschillende gemeenten , waarvan nu ook de burgemeesters hebben getekend voor verruiming van het zogenaamde kinderpardon.

De film is  nog steeds terug te vinden op Youtube . Inmiddels wat gedateerd , want 8 jaar oud, maar de essentie blijft overeind.

Zicht op Guinee

Zicht op Conackry

Ik heb aan de lijve ondervonden hoe corrupt Guinee is. Voor mijn werk ben ik in bijna alle Afrikaanse landen geweest, maar Guinee is toch wel een verhaal apart. Ook ik heb interviews gedaan met verantwoordelijke ministers , overheidsfunctionarissen en ook met medewerkers van betrokken NGO’ s for that matter. Mijn persoonlijke conclusie was en is dat in Guinee iedereen ‘ on the take’ is. Niemand werkt daar, of doet zijn werk, zonder dat ervoor betaald moet worden. Vaak is dat zo omdat de echte werkgever geen salaris betaald, dat is zelfs zo tot in de regering, vaak is het zo dat de salariëring zo laag is, of de afspraken zo wazig dat de stap tot het aannemen van bribes erg klein is. Iedereen doet het immers. De Nederlandse DT & V weet dit ook. Controle in het Afrikaanse land zelf van onze Nederlandse belangen wordt verder bemoeilijkt door het feit dat onze belangen daar behartigd worden door een onbezoldigd honorair consul, als die er nog is, en de Ambassade in buurland Senegal.

Ik ben er zelf van overtuigd dat je Guinee binnen kunt komen met een verlopen Nederlands bibliotheekpasje.

Als je er maar wat geld bij doet dan gaat dat zeker lukken. Ik heb zelf moeten onderhandelen op de ambassade in Brussel om toestemming te krijgen om de film te maken, om mensen te kunnen spreken , om visa’ s te krijgen etc. Toentertijd was er ander personeel dan nu, maar ook daar werd het zeer snel duidelijk dat ik met geld processen kon versnellen danwel bewerkstelligen. Dit alles is de reden waarom Nederland niet moet willen samenwerken met een dergelijk regime. We zitten dan wel met een probleem . Wat te doen met de Guineeërs in Nederland die geen verblijfsvergunning hebben ? In veel gevallen zal de ultieme consequentie moeten zijn dat we deze mensen toch een , tijdelijke, vergunning moeten geven. Nederland zal zich op transparante wijze moeten inzetten om waterdichte afspraken te maken met landen als Guinee, als dat niet gaat, dan gaat het niet.DT & V en Teeven kunnen zich niet verschuilen achter uitspraken als ‘ Wij gaan er niet over wie ze toelaten, en wie niet’ . Als onze overheid zelf zegt dat Guinee gekend is om haar endemische corruptie, speciaal op het gebied van persoonsdocumenten dan moeten we daar conclusies aan verbinden, en niet zelf gebruik gaan maken van deze corruptie en het risico lopen dat mensen met foute papieren weg worden gestuurd.

Marche Niger in Conackry

Marche Niger in Conackry

Als Dhr. Kone, omdat hij een vals document heeft nu in Conakry geen identificatiedocument kan krijgen dan brengt hem dat ernstig in gevaar, volgens hetzelfde Nederlandse ambtsbericht. We weten hoe streng de controles zijn. Je wordt vaak gecontroleerd, en als je geen document hebt en geen geld, heb je een probleem.Nederland moet daarin zijn verantwoording nemen. Punt uit.Ik denk dat ik mijn standpunt duidelijk heb gemaakt. Aan de andere kant blijf ik ook zeggen dat ik de reportage van Zembla onder de maat en tendentieus vind. Tendentieus omdat er een aantal aantijgingen en halve beschuldigingen inzitten die onvoldoende aannemelijk worden gemaakt wat mij betreft.Zo wordt voor de oplettende kijker geïnsinueerd dat de er met het reisdocument van de Dhr. Kone geknoeid is door de Dienst Terugkeer en Vertrek. Er wordt immers gezegd dat de digitale bestanden van het document die in bezit zijn van de advocaat en van de noodopvang Utrecht afkomstig zijn van DT & V. Vervolgens wordt er door forensische experts beweerd dat met de bronbestanden , die van DT & V dus geknoeid is. Ik zie dat als een vrij zware beschuldiging aan het adres van DT & V, waar vervolgens niets gedaan wordt. Als de DT & V het document voor Dhr. Kone heeft gefotoshopped, en Zembla zou daarvan overtuigd zijn ,dan moet je na ‘ A’ ook het alfabet tot en met Z opnoemen en aangifte doen van een strafbaar feit.Verder baseert ‘ Zembla’ zich in de uitzending vooral op ‘ geruchten’ naar eigen zeggen.Later wordt dan min of meer duidelijk dat die ‘ geruchten’ afkomstig zijn uit de Guineese diaspora in Nederland, en uiteindelijk van de PvdA top die lobbyde voor de case Kone en van de noodopvang in Utrecht. Beter was geweest als deze bronnen duidelijk benoemt waren, en dat met name de PvdA top gewoon in de persoon van Samsom opheldering had gegeven over het waarom ze zich inzetten voor een specifieke case . Ik zou wel willen weten welke politieke agenda hierachter zit van deze regeringspartij.Verder blijkt dat er al intern onderzoek loopt naar de Guinee uitzettingen ,waarvan het resultaat in Juni wordt verwacht. Waarom dan hierop vooruitlopen en nu deze reportage uitzenden ? Had Zembla, juist uit het oogpunt van actualiteit en volledigheid niet beter kunnen wachten om de resultaten van dit onderzoek mee te nemen in de reportage ? Of speelde er een ander meer actueel belang ? En welk is dat dan ? Zembla stuurt dan uiteindelijk een journalist naar Guinee die de Franse taal niet machtig is, en daardoor afhankelijk van een runner van een mensenrechtenorganisatie en een Guineese onderzoeksjournalist, die vast en zeker ook hun eigen agenda hebben. Dat is niet erg, maar het zou fijn zijn als die duidelijk waren voor de kijker.Als de case van Kone , terecht, op de agenda komt, dan hebben Zembla, de politieke top van de PvdA, de noodopvang Utrecht en de betrokken advocaat hun doel bereikt. Dat is echter wel geen objectieve journalistiek meer te noemen.

Misschien een idee voor een reportage ?

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s